Psychologische veiligheid: durven zeggen wat er echt speelt
In veel organisaties bestaat er verwarring over wat psychologische veiligheid precies is. Dat is logisch want de woorden sociale veiligheid en psychologische veiligheid worden vaak door elkaar gebruikt. Psychologische veiligheid betekent dat mensen zich vrij voelen om zich uit te spreken, vragen te stellen, fouten toe te geven en ideeën te delen, zonder angst voor afwijzing, schaamte of repercussies. Sociale veiligheid ondersteunt dit. Het gaat over de systemen, regels en structuren die bedoeld zijn om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Denk aan een gedragscode, vertrouwenspersonen, klachtenregelingen, meldprocedures en goed beleid.
Een gebrek aan psychologische veiligheid kun je herkennen aan:
- medewerkers zich niet vrij voelen om ideeën, zorgen of vragen te delen
- fouten worden verstopt in plaats van besproken
- feedback geven spannend voelt
- spanning wordt vermeden in plaats van gebruikt
- sommige stemmen veel ruimte innemen terwijl anderen afhaken
- medewerkers aangeven dat ze veiligheid missen, maar niet kunnen benoemen wat er nodig is
- leidinggevenden moeite hebben om kwetsbaarheid te ontvangen zonder de regie te verliezen
Dat wil niet zeggen dat de woorden 'ik voel me onveilig' altijd betekenen dat er een gebrek aan psychologische veiligheid is. Als er geen sprake is van grensoverschrijdend of intimiderend gedrag, gaat het eigenlijk om angst in plaats van onveiligheid.
Even sparren over psychologische veiligheid?
De oplossing: heldere systemen én een cultuur waarin spanning bespreekbaar is.
Mensen presteren beter als ze zich veilig voelen om te spreken, te vragen en fouten te maken. Dat weet bijna iedereen. Maar hoe zorg je er nou voor dat jouw team dat ook écht ervaart en niet alleen op papier? Psychologische veiligheid begint niet met een mooi beleidsdocument, maar met kleine, concrete gedragskeuzes die je elke dag maakt als collega of leidinggevende. Daar help ik organisaties bij.
In mijn aanpak gaan we niet praten over veiligheid, maar oefenen we ermee. Wat doe jij als iemand een onhandige opmerking maakt? Hoe reageer je als een collega iets aankaart wat ongemakkelijk voelt? Door dit soort situaties te doorleven in een training ontstaat ruimte om dit in de praktijk ook te doen. Dan moet het wel blijven hangen, dus Evita maakt elke training memorabel met humor, eerlijkheid, spicyness en een gezonde dosis ongemak.
Psychologische veiligheid met Evita Lammes
Training psychologische veiligheid voor leiders
In deze driedaagse opleiding leren leidinggevenden hoe ze psychologische veiligheid bij hun team of afdeling kunnen borgen. Deelnemers leren:
- wat er volgens de Arbowet van hen verwacht wordt
- welke systemen zij kunnen invoeren om gewenst en ongewenst gedrag doorlopend bespreekbaar te maken
- hoe zij om kunnen gaan met medewerkers die onveiligheid ervaren, ook wanneer dit niet door grensoverschrijdend gedrag komt
Investering:
900 op basis van 6 deelnemers
Training 'Waar ligt de grens?'
In deze training neemt Evita een team, afdeling of volledige organisatie mee om te ontdekken waar de grenzen liggen. Ja, er is een gedragscode, maar hoe zit het in de praktijk? We spreken uit wat normaal onbenoemd blijft. Met ruimte voor humor! Medewerkers:
- leren wat 'grensoverschrijdend' volgens de wet betekent
- ontdekken het 6G-model om het gesprek voorbij 'ik voel me onveilig' te voeren
- oefenen met gedrag in casussen en opdrachten
Investering:
1.500 op basis van een workshop van een dagdeel
De grote grensoverschrijdende keynote
In deze all-out show wordt het publiek uitgedaagd door Evita. Ze zoekt bewust grenzen op om duidelijk te maken dat je wél heel veel mag, als je ook maar kunt incasseren.
Verwacht een feestje bij elke 'nee' en de uitreiking van De Grootste Eikel award. Stiekem geeft ze tussendoor behulpzame inzichten voor sociale veiligheid.
Open het gesprek op een brutale manier die jouw medewerkers niet snel zullen vergeten.
Investering:
1.500 op basis van 1 uur
Wat anderen zeggen over Evita
De workshop van Evita was praktisch, verdiepend en direct toepasbaar. We kregem helder inzicht in wat grensoverschrijdend gedrag volgens de Arbowet inhoudt, zoals pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie en agressie. Door te werken met casuïstiek en oefeningen werd snel duidelijk hoe persoonlijk grenzen zijn en wat in de praktijk wel en niet werkt bij het aangeven ervan. Het onderscheid tussen veiligheid en comfort werd scherp neergezet. Evita werkt met duidelijke schema’s, communiceert helder en stemt haar workshop af op de wensen en behoeften van de groep.
Nebile Taş, Opleidingscoördinator Openbare orde en veiligheid
Gemeente Amsterdam
Vanuit TNO HTI heb ik met veel plezier samengewerkt met Evita Lammes. De expertise en betrokken aanpak hebben ons geholpen om sociale veiligheid op een concrete en betekenisvolle manier te versterken. De ontwikkelde workshops zorgden voor meer bewustwording en waardevolle gesprekken binnen onze organisatie. Evita weet een veilige, open sfeer te creëren waarin collega’s echt kunnen leren en reflecteren. Ik beveel haar van harte aan.
Auke de Vries, HR business partner TNO High Tech Industries
Voor een evenement rondom welzijn heb ik Evita gevraagd twee workshops en twee lezingen over sociale veiligheid te verzorgen. Evita dacht actief mee en nam zelf het initiatief om met verschillende collega’s contact op te nemen, zodat de workshops en lezingen goed zouden aansluiten bij de doelgroep. De deelnemers reageerden positief en gaven aan dat zij zich gezien voelden. De sfeer was laagdrempelig en zij hadden het gevoel dat Evita goed aanvoelde wat de groep nodig had. Ik kan Evita dan ook van harte aanbevelen aan iedereen die op zoek is naar een deskundige, betrokken en professionele trainer op het gebied van sociale veiligheid.
Maureen Skiller, Projectleider Studentenwelzijn
Universiteit Utrecht
Evita heeft als expert deelgenomen aan het panel van Taskforce GO! Tijdens de conferentie Eurosonic. Het contact vooraf was heel vlot en prettig en Evita heeft ons van veel input kunnen voorzien tijdens het voorgesprek. Tijdens het panel was de bijdrage van Evita eentje die duidelijkheid bracht, andere perspectieven, soms scherpte en soms juist rust in de discussie. Dankjewel Evita
Annabel Heijnen, voorzitter Taskforce GO! & Head of marketing BumaStemra
Bij de vorige training over integriteit zijn we als groep opgestaan en weggelopen, maar bij jou was het zelfs leuk! Doe je ook standup of heb je gewoon ADHD?
Installateur bij grote semi-overheidsorganisatie in Amsterdam
Evita heeft bij mijn event Free your Mission on stage afgesloten met een knallende talk over Machtswellust. Ik had er alle vertrouwen in dat zij mensen hun ogen zou openen en dat het publiek er nog lang over na zou praten. Dat klopte! Evita mocht het podium met haar energie. Ze durft ALLES te benoemen en te doen op het podium. Gaat in gesprek met het publiek, met een heerlijk tempo (geen saaie momenten met Evita), vertelt beeldend, weet te overtuigen en met een slotscène die ik hier niet zal verklappen. Je moet het meemaken.
Sara Bruinsma, Free your mission
Samen met Evita een podcast opgenomen over hoe je als werkgever grenzen van medewerkers bewaakt. Evita weet met humor en lichtheid tegelijkertijd vakkundig te zijn. Ze heeft mijn luisteraars in MKB van doeltreffende adviezen voorzien. Dankjewel Evita!
Gerhard te Velde, Groeivoer podcast
Erg goede ervaring gehad met Evita voor de teambuildingdag van Wits Utrecht. Ik heb het als heel prettig ervaren dat we van tevoren diverse keren contact met elkaar hebben gehad zodat er een programma op maat aangeboden kon worden waar collega's zich in herkenden. Ze wist zich goed aan te passen aan de doelgroep en de verschillende dynamieken gedurende de workshop. Heel fijn dat we een onderwerp die voor velen toch ook wat ongemak met zich meebrengt een ochtend lang onder de aandacht hebben weten te brengen, waarin humor en serieuze informatie goed werden afgewisseld. Ik raad haar aan!
Renske Rietveld, WITS Utrecht
Erg fijne samenwerking! Evita denkt fijn mee naar de beste fit voor jouw organisatie, heeft veel kennis in huis en levert een fijne training en goede inzichten.
PACT Utrecht, samenwerkende culturele organisaties in Utrecht voor inclusie
Evita gaf een geweldige en interactieve workshop bij ons bedrijf. Ze gaf een aantal goede voorbeelden en liet ons nadenken en ideeën genereren over hoe we de theorie in ons dagelijks werk kunnen integreren.
Amy Kerssens
Studio Samen heeft ons in twee heel fijne, dynamische sessies uitgedaagd om kritisch onder de loep te nemen hoe we als cultureel studentenplatform zo inclusief mogelijk kunnen worden. Er kwamen duidelijke actiepunten uit waar we direct mee aan de slag kunnen, superblij mee!
Hogeschool Utrecht Podium
Op zeer korte termijn heeft Evita ons geholpen met het opzetten van een teamscholing voor de PABO rondom diversiteit en Inclusie. Twee van hun experts verzorgden de training op vakkundige wijze en hebben ervoor gezorgd dat ons team op gelijk kennisniveau kon starten met het opzetten van een inclusievere onderwijsomgeving. We hebben deze scholing als zeer waardevol ervaren. Dank voor de flexibiliteit, gevoeligheid en expertise!
Jesper Bongers, docent bij Avans Hogeschool
Evita is zo'n vrouw die alles in één persoon heeft: slim, empathisch, oog voor de groep en jou als klant, tonnen fijne persoonlijkheid en ze slaat nagels met koppen. Iedere keer wanneer ik met Evita mocht samenwerken, ging ik mijn dag verder met meer energie dan voor we elkaar spraken. Zij is (voor mij althans) een geboren kruisbestuiver, die je over haar materie aan het denken zet. Niet alleen voor één uur, maar waar je nadien (zelfs na jaren) nog over reflecteert. A gift that keeps on giving. Daarnaast is Evita hands on, open en transparant in haar communicatie, fair in prijssetting en levert ze kwalitatieve eindproducten af binnen de vooraf opgestelde deadline. Kortom: het is een waar plezier om met deze vrouw te mogen werken, zo'n samenwerking van de zeldzame soort: eentje die lang blijft nazinderen.
Carolien Vekemans, business development Plan International
Evita biedt precies het buitenperspectief dat nodig is om gedrag bespreekbaar te maken. Kritisch, helder en zonder belerend te zijn.
Chung Hwa Chao, marketeer bol.com
Resultaten van psychologische veiligheid
Psychologische veiligheid laat zich niet altijd makkelijk meten. Als er een totaal gebrek aan vertrouwen is, zullen medewerkers juist niet durven zeggen dat ze zich onveilig voelen. Daarom is een gebrek aan meldingen of klachten niet direct bewijs dat de psychologische veiligheid goed is. Het helpt om onherleidbaar feedback op te halen, eventueel door een externe partij. Als de medewerker dénkt dat dit niet echt onherleidbaar is, zul je wellicht nog steeds geen eerlijke feedback krijgen.
Als een organisatie zich lange tijd heeft ingezet om psychologische veiligheid te bevorderen, kun je dit merken aan:
- medewerkers die zich durven uitspreken
- minder defensiviteit, meer openheid
- sneller signaleren van risico’s en problemen
- teams die elkaar ondersteunen in plaats van ontwijken
- meer creativiteit, betrokkenheid en eigenaarschap
- leiders die veiligheid én helderheid combineren
Het is handig om dus deze zaken uit te vragen én om te signaleren hoe dit er in de praktijk echt aantoe gaat. Denk aan observatie en regelmatige intervisie, waarbij geanonimiseerde casussen ook hogerop in de organisatie besproken worden. Zo voorkom je verrassingen.
Over Evita Lammes
Evita Lammes is de deskundige op het gebied van sociale en psychologische veiligheid. Haar training, keynotes en advies worden ingezet door onder andere TNO, ministerie OCW en Politie Nederland. Evita bracht het boek Waar ligt de grens? uit in najaar 2025. Ze krijgt elke groep mensen in een verbindend gesprek over hun verschillen in grenzen. Daarnaast is ze praktiserend vertrouwenspersoon en verschijnt regelmatig in de media over thema’s als sociale veiligheid, PSA (psychologisch en seksueel grensoverschrijdend gedrag) en integriteit. Ze werkt scherp én menselijk.
Of zoals een installateur uit Amsterdam zei: "Bij de vorige workshop integriteit zijn we allemaal weggelopen, maar bij jou was het zelfs leuk. Doe je ook standup of heb je ADHD?"